خانه / هنر ترجمه / چگونه آثار ادبی را ترجمه کنیم؟

چگونه آثار ادبی را ترجمه کنیم؟

ترجمه ادبی، فن برگرداندن و تفسیر آثار ادبی نظیر رمان، نثر کوتاه، شعر، نمایش­نامه، ستون فکاهی و متن فیلم، از زبان و فرهنگی به زبان و فرهنگ دیگر است. ترجمه ادبی به آثار علمی و نظری همچون کتبروان­شناسی، مقالات فیزیک و فلسفه، نقد ادبی و هنری و آثار ادبیات کلاسیک و کهن نیز می­پردازد. با نبود ترجمه ادبی، هنر و تفکر بشری، از جوهره تفکرات و آثار متعالی، از انجیل تا دن­کیشوت، از فروید و اینیشتن تا نجیب­ محفوظ و اورهان پاموک بی‌­بهره خواهد بود. اگر علاقه­‌مند به ترجمه آثار علمی و ادبی هستید، یادگیری فن ترجمه  می‌­تواند بسیار راه­گشا باشد. اگر می‌خواهید مترجم ادبی باشید، از این کارها غافل نشوید:

گام‌­ها:

چگونه آثار ادبی را ترجمه کنیم

۱. خواننده‌­ای مسلط و مشتاق در هر یک از زبان­‌ها (زبان مبدأ و مقصد) باشید.

ترجمه آثار ادبی، مستلزم مهارت در خواندن نانوشته‌ها (فهمیدن مفاهیم ضمنی متن) است. هم باید شیفته خواندن ژانرهایی که ترجمه می­‌کنید باشید و هم با نویسنده و تفاوت­‌های ظریف زبان­‌ها، فرهنگ‌ها، افکار و معانی آشنا باشید.

مثلا اگر نثر مسجعی را از انگلیسی به فارسی ترجمه می­‌کنید، هرچه­ می­‌توانید نثر مسجع چاپ‌­شده (و چاپ­‌نشده) فارسی و انگلیسی بخوانید. این­‌کار شما را در یافتن سبک­‌ها، ظرافت­‌های زیرساختی، سیاق­‌ها و جوهره نثر مسجع، به منظور شناخت بافت شعر در زبان انگلیسی و بازسازی آن در زبان فارسی یاری می­‌کند.

به یاد داشته باشید که همیشه باید از وضعیت زبان­‌ها (ی مبدأ و مقصد) مطلع باشید. زبان، ماهیتی انعطاف­‌پذیر دارد که دائماً در حال تغییر و تحول است. گویش­‌ها تغییر می­‌کنند، معانی دگرگون می­‌شوند، نوواژه­‌ها ساخته می­‌شوند، و واژه­‌های قدیمی می­‌میرند و یا احیا می­‌شوند.

۲. مهارت­‌های نوشتاری خود را در زبان مادری‌تان ارتقاء دهید.  

اغلب مترجمین ادبی، به استثنای موارد بسیار اندک، تنها به زبان مادری خودشان ترجمه می­‌کنند، زبانی­ که با آن به بهترین نحو منظور خود را می­‌رسانند و بیشترین تماس را در خانه با آن دارند. برای ترجمه یک کتاب، باید یک کتاب نوشت؛ برای ترجمه یک نمایش­نامه، باید نمایش­نامه‌نویسی دانست. تنها راه انجام این کار، نوشتن هرچه­ بیشتر به زبان خود و تقویت مداوم این مهارت است. اغلب مترجمان نشریات معتبر، نویسندگان نشریات معتبر هم هستند.

یک استثنای نادر بر این قاعده، لی گلدبرگ اسرائیلی (۱۹۷۰-۱۹۱۱) بود. وی پرورش‌­یافته و تحصیل­کرده اروپا بود، ولی تنها به زبان عبری نو، زبان سومش از میان شش زبان دیگر ترجمه می‌­کرد. به­‌هرطریق، او زبان عبری را به­‌عنوان زبان بومی و ابزار بیان خود انتخاب کرده بود و علاوه ­بر ترجمه، تألیف­‌های فراوانی نیز به زبان عبری داشت.

چگونه آثار ادبی را ترجمه کنیم

۳. تحصیل کنید. 

سازمان‌های دانشگاهی در سراسر دنیا، یکی از معتبرترین منابع و حامیان ترجمه علمی و ادبی هستند. حداقل یک مدرک در رشته ادبیات تطبیقی، زبان­شناسی، زبان، و یا ترجمه بگیرید تا تمایز داشته باشید. ترجمه ادبی اختصاصی غالباً در برنامه­‌های نگارش ادبی ارائه می­‌شود. از طرف دیگر، تحصیلات دانشگاهی فرصت دست­یابی به سخنرانی­‌های ادبی، کارورزی نزد اساتید ترجمهو استفاده از کتاب­خانه­‌های مجهز و مجموعه­‌های جهانی را به شما می­ دهد.

اگر دانشگاه خارج از دسترس شماست، می­‌توانید با مطالعه کتاب خودآموزی کنید. کتاب­فروشی­‌ها و کتاب­خانه­‌های اطراف خود را بررسی کنید و آثار مرتبط چاپ­شده را بیابید و بخوانید و بخوانید و بخوانید. (برای اطلاعات بیشتر به توصیه‌های زیر توجه کنید).

۴. در مورد نویسنده و اثری که ترجمه می­‌کنید تحقیق کنید.  

اثر یک نویسنده، پاره‌­ای از وجود اوست. جهت تفسیر آن­چه که می­‌خوانید، باید همه­‌چیز را درباره شخصی که پشت کلمات است بدانید. از خود بپرسید: این اثر کِی و کجا نوشته شده است؟ نویسنده اهل کجا بوده ­است؟ شرایط محیطی نویسنده در زمان نگارش آن اثر چگونه بوده است؟ آیا این اثر، ارجاعی از آثار ادبی دیگر دارد؟ آثار دیگر نویسنده چیست؟ و سؤالاتی از این دست.

۵.خطرات متعاقب آن­چه را ترجمه می­‌کنید بشناسید. 

بسته به محتوای اثر، ترجمه یک اثر خاص ممکن است به قیمت زندگی هم نویسنده و هم مترجم تمام شود. ترجمه آثار، انقلاب­‌ها و جنگ­‌ها به راه انداخته است. مخاطبان خود را بشناسید.

۶. به یاد داشته باشید که هیچ ترجمه­‌ای کامل نیست.

از لحظه­‌ای که دست به برگرداندن اولین جمله می­‌ز­نید، جمله اصلی در ترجمه گم شده است. این وظیفه شماست که به­‌جای یافتن معادل، به بازسازی جمله اصلی بپردازید، به نحوی که گویا آن مفهوم به زبان مقصد نوشته شده بوده است. مفاهیم فرهنگی، تفاوت­‌های جزئی رنگ­‌ها، ابهامات معنایی و حتی تاریخ می­‌تواند گم شود و گم می­‌شود. از این موضوع نترسید ولی حواستان به آن باشد. همواره می­‌توانید در موارد ضروری از پانویس­ و ته­‌نویس استفاده کنید. مخاطب شما کیست؟

بخش‌های ترجمه‌شده و تمام‌شده را یک به یک نمونه‌‌خوانی و غلط‌گیری کنید و پس از آن یک خوانش کلی و در پایان یک بازنگری داشته باشید. ممکن است واژه یا اصطلاح بهتری در همان زبان بیابید که معنا را دقیق­‌تر از بقیه برساند. بیش از حد با متن کلنجار نروید، اما ببینید کجا می­‌توانید تفاسیر خود را پیاده کنید.

چگونه آثار ادبی را ترجمه کنیم

۷. ناشری بیابید.

در چاپخانه‌ها قراردادهای کلانی بر سر ترجمه‌های ادبی بسته می ‌شود. به آن‌ها مراجعه کنید، آن‌ها را بررسی کنید، نمونه‌های ترجمه/تألیف خود را ارائه دهید و با آن‌ها مذاکره کنید.

برخی کشورها کمک‌­هزینه­‌هایی از سوی انجمن­‌های دولتی فرهنگی- هنری، مختص ترجمه آثار ادبی ارائه می­‌دهند. بررسی کنید که کدام به شما تعلق می­‌گیرد و گزینه­‌های پیش رویتان را بسنجید.

۸. عضو یک سازمان تخصصی ترجمه شوید.

هر کجایی که زندگی می­‌کنید، چه در کانادا، شیلی، کامرون یا در چین، سازمان­‌هایی تخصصی برای مترجمان و سازمان­‌هایی مختص ترجمه ادبی وجود دارد. عضویت در یک سازمان نقش مهمی در تجربه و دانش حرفه­‌ای شما دارد و موقعیت ارتباطات مفیدی را برایتان ایجاد می­‌کند و درهایی به سوی فرصت­‌های آموزشی تخصصی و جوایز ترجمه بر شما می­‌گشاید.

چگونه آثار ادبی را ترجمه کنیم

۹. مدام تمرین کنید.  

مکانی آرام برای خود بیابید و حداقل پانزده دقیقه در روز ترجمه کنید. فقط با سخت­‌کوشی و پیروی از یک برنامه منظم پیشرفت می­‌کنید. پس از مدت اندکی، از میزان کارهایی که جمع شده، شگفت­‌زده خواهید شد.

این مطلب برگرفته شده از سایت wikihow.com است.

ترجمه شده در کانون ویرایش و ترجمه

همچنین ببینید

معرفی کتاب «بازی نامحدود» از سایمون سینک

معرفی کتاب «بازی نامحدود» از سایمون سینکReviewed by سایمون سینک on Jun 22Rating: 3.0بازی نامحدودوقتی …

دیدگاهتان را بنویسید